هلدینگ خلیج فارس در اوج؛ تثبیت برند جهانی در دل محدودیتها
روزنو :شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس بهعنوان بزرگترین هلدینگ پتروشیمی ایران و یکی از بازیگران اثرگذار صنعت شیمیایی جهان، در سالهای اخیر توانسته است در شرایط پیچیده اقتصادی و بینالمللی کشور، عملکردی فراتر از انتظار ثبت کند.
«فارس» در اوج؛ رکورد تولید، جهش سودآوری و تثبیت جایگاه جهانی هلدینگ خلیج فارس
این عملکرد در بستری شکل گرفته که صنعت پتروشیمی کشور با تحریمهای بینالمللی، ناترازی انرژی، محدودیت خوراک، نوسانات نرخ ارز و افتوخیزهای بازار جهانی محصولات شیمیایی روبهرو بوده است. با این حال، هلدینگ خلیج فارس با اتکا به مدیریت یکپارچه، متنوعسازی سبد محصولات، توسعه زیرساختهای تأمین خوراک و اجرای پروژههای توسعهای هدفمند، مسیر رشد پایدار خود را تثبیت کرده است.
جایگاه ملی و بینالمللی؛ تثبیت برند در مقیاس جهانی
بر اساس رتبهبندی مؤسسه معتبر ICIS در سال 2025، هلدینگ خلیج فارس موفق به کسب رتبه دوازدهم در میان 100 شرکت برتر شیمیایی و پتروشیمی جهان شده و نسبت به سال پیش از آن، 6 پله ارتقا یافته است. در سطح ملی نیز، طبق گزارش IMI-100، این هلدینگ امسال جایگاه نخست را از منظر شاخص فروش و عنوان شرکت برتر صادراتگرا کسب کرده، در شاخص ارزش افزوده نیز رتبه دوم و رتبه اول فروش در گروه پتروشیمی را به دست آورده است. همچنین حفظ جایگاه دوم در منطقه خاورمیانه، بیانگر تثبیت مزیت رقابتی شرکت در سطح منطقهای است.
مقایسه با رقبای بینالمللی؛ مزیت در کارایی سرمایه
در مقایسه با غولهای صنعت پتروشیمی جهان همچون سابیک عربستان، ساینوپک و پتروچاینا چین، هلدینگ خلیج فارس از نظر مقیاس فروش کوچکتر است؛ اما در شاخصهایی مانند کارایی سرمایه، حاشیه سود و نسبت سود به فروش، عملکرد رقابتیتری از خود نشان داده است.
دسترسی به خوراک گازی با هزینه پایینتر، ساختار هزینهای بهینه و تمرکز بر بازارهای صادراتی هدف، سه عامل کلیدی در ایجاد این مزیت بودهاند. همین ویژگیها سبب شدهاند که شرکت در دورههای رکودی بازار جهانی، ثبات مالی بالاتری نسبت به برخی رقبا تجربه کند.
عملکرد تولید؛ رکوردشکنی در ظرفیت عملیاتی
در سال مالی منتهی به 1403، تولید تجمیعی گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس با افزایشی بیش از 2 میلیون تن نسبت به سال پیش از آن، به رکورد تاریخی رسید. میزان تولید از حدود 20.5 میلیون تن در سال 1399 به حدود 27 میلیون تن در سال 1403 افزایش یافته است؛ رشدی مستمر که نشاندهنده بهرهبرداری مؤثر از ظرفیتهای موجود و تکمیل تدریجی طرحهای توسعهای است.
افزایش تولید در مجتمعهایی نظیر پتروشیمی بندر امام، پتروشیمی نوری، پتروشیمی گچساران، پتروشیمی پارس، پالایشگاه گاز بیدبلند خلیج فارس و پالایشگاه هویزه خلیج فارس نقش تعیینکنندهای در تحقق این رکورد داشته است.
پروژههایی نظیر اتصال خط لوله انجیال 3100 به پتروشیمی بندر امام که سبب افزایش روزانه 8 تا 10 هزار بشکهای خوراک بندرامام از محل جمعآوری و جلوگیری از سوزاندن گازهای همراه نفت شده و یا اجرای پروژه رگ سفید در طرح جمعآوری گازهای مشعل در بیدبلند خلیج فارس که افزایش روزانه 80 میلیون فوت مکعب خوراک دریافتی را به دنبال داشته و بهطور مستقیم در رشد تولید مؤثر بودهاند.
همچنین در مجتمع پتروشیمی ارومیه 23 هزار تن در سال از واحد تولید PAC (پلیآلومینیوم کلراید) و 40 هزار تن در سال از واحد تولید نیتروژن گوگردی به ظرفیت تولید افزوده شده است.
فروش و درآمد؛ جهش کمسابقه
میزان فروش وزنی محصولات گروه در سال 1403 به 20.6 میلیون تن رسید که نسبت به سال پیش از آن (1402) حدود 6 درصد رشد داشته است. روند فروش از 15.5 میلیون تن در سال 1400 به بیش از 20 میلیون تن در 1403، نشاندهنده افزایش سهم بازار و مدیریت مؤثر زنجیره عرضه است.
درآمدهای عملیاتی تلفیقی هلدینگ نیز از 133 همت در سال مالی منتهی به خرداد 1400 به 637 همت در سال مالی منتهی به خرداد 1404 رسیده که رشدی چشمگیر را نشان میدهد. رشد نرخ ارز و افزایش حجم فروش، دو عامل اصلی این جهش بودهاند که در نهایت سبب تقویت جریان نقدی و توان سرمایهگذاری مجدد شرکت شدهاند.
سودآوری؛ تثبیت حاشیه سود در بازار پرنوسان
در سال مالی منتهی به 31 خرداد 1404، سود خالص شرکت اصلی با رشد 64 درصدی به حدود 126.5 هزار میلیارد تومان رسید. سود خالص تلفیقی نیز با رشد 26.6 درصدی به 157 هزار میلیارد تومان افزایش یافت.
حفظ و تقویت حاشیه سود در شرایط نوسان قیمتهای جهانی و محدودیتهای خوراک، بیانگر کنترل مؤثر هزینهها و مدیریت بهینه سبد محصولات است.
افزایش سرمایه؛ تقویت ساختار مالی
هلدینگ خلیج فارس در سال گذشته افزایش 33.33 درصدی سرمایه از محل سود انباشته از 75,000 به 100,000 میلیارد تومان داشته و امسال نیز از 100,000 به 125,000 میلیارد تومان رشد کرد؛ این اقدام افزون بر استفاده از ظرفیت معافیتهای مالیاتی قانونی، ساختار سرمایه شرکت را تقویت و توان تأمین مالی پروژههای توسعهای را افزایش داده است.
افزون بر این، براساس اعلام این شرکت در آذر 1404، پیشنهاد افزایش ۲۵ هزار میلیارد تومانی سرمایه در مجمع فوق العاده «فارس» مطرح میشود تا سهامداران «فارس»، از محل این افزایش سرمایه، سهام جایزه دریافت کنند و و در این مرحله سرمایه ثبتی فارس به ۱۲۵ هزار میلیارد تومان افزایش یابد.
طرحهای توسعهای؛ سرمایهگذاری برای رشد پایدار
هماکنون 26 پروژه بزرگ توسعهای با مجموع سرمایهگذاری 8,097 میلیون یورو و 175 همت در دست اجراست. این پروژهها شامل 15 پروژه اصلی با ظرفیت تولید بیش از 12 میلیون تن در سال، 6 پروژه درونمجتمعی و 5 پروژه متعلق به شرکت پترول است.
از مهمترین پروژهها میتوان به متانول آپادانا که به تولید تجاری رسیده اما افتتاح رسمی نشده است، فاز دوم پتروشیمی هنگام، ارغوان گستر ایلام، هایکو پتروشیمی کارون، صدف عسلویه و بازیافت اتان پتروشیمی بندر امام، شیرینسازی برش سنگین پتروشیمی نوری، فاز دوم پالایشگاه هویزه خلیج فارس و تکمیل پروژههای جمعآوری گازهای مشعل بیدبلند خلیج فارس اشاره کرد.
بومیسازی و نوآوری؛ راهبرد کاهش وابستگی
2053 کدینگ منحصر به فرد داخلیسازی شده در 6 ماهه نخست امسال شامل 32 مورد کاتالیست، مواد شیمیایی و روغن و 279 قطعه برق و ابزار دقیق و 1742 قطعه مکانیکی به ارزش مجموع 4.7 هزار میلیارد تومان رسیده است.
همچنین تأسیس صندوق پژوهش و فناوری غیردولتی سرمایهگذاری خطرپذیر شرکتی با سرمایه اولیه 1000 میلیارد تومان و ایجاد شرکت مهندسی نوآوری و ساخت فنآوریهای نوین خلیج فارس، نشاندهنده حرکت راهبردی هلدینگ خلیج فارس به سمت توسعه فناوریهای بومی و کاهش ریسک تحریم و حمایت از ساخت داخل است. هماکنون ۱۳۰ تا ۱۴۰ طرح در صندوق خطرپذیر شرکتی در دستور کار و ۵ هزار میلیارد تومان در این پروژهها در جریان است.
همچنین، هلدینگ خلیج فارس ۸۰۳ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ در پژوهش و نوآوری سرمایهگذاری کرده که این رقم در سال ۱۴۰۲، نصف بوده است.
فارس؛ الگوی یک هلدینگ توسعهمحور
عملکرد هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس در سالهای اخیر، ترکیبی از رشد تولید، افزایش فروش، سودآوری پایدار، توسعه زیرساختهای خوراک، سرمایهگذاری گسترده و مسئولیتپذیری زیستمحیطی را به نمایش میگذارد.
این هلدینگ نهتنها در شاخصهای مالی عملکردی کمنظیر داشته، بلکه با اجرای پروژههای جمعآوری گازهای همراه نفت، توسعه زنجیره ارزش و تمرکز بر بومیسازی، رویکردی بلندمدت و راهبردی را دنبال میکند.
تداوم این روند، در صورت ثبات سیاستگذاری و حمایت از مزیتهای رقابتی صنعت، میتواند شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس را به یکی از بازیگران تعیینکننده صنعت پتروشیمی در مقیاس جهانی تبدیل کند؛ جایگاهی که اکنون بیش از هر زمان دیگری در دسترس به نظر میرسد.
